Ten punkt dotyczy choroby. Zobacz również: porażenie nieświadomy, porażenie maciczno-łożyskowy, Porażenie cieplny.
Udar mózgu - część objęty ogniskiem krwotocznym
Udar mózgu (drzewiej plus apopleksja, z gr. ἀποπληξία = “żywić gdy rażony piorunem”; łac. apoplexia cerebri, insultus cerebri, ang. cerebro-vascular accident, CVA) – nagłe ogniskowe albo uogólnione zakłócenie czynności mózgu powstałe w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego i utrzymujące się powyżej 24 godziny.
Udar mózgu być może być krwotoczny (wywołany wylewem krwi do mózgu) czy też niedokrwienny (wywołany zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu), blisko czym porażenie niedokrwienny przypuszczalnie być również wtórnie ukrwotoczniony. Do udarów krwotocznych zalicza się krwotoki śródmózgowe i krwawienia podpajęczynówkowe.
Objawy udaru zależą od lokalizacji miejsca uszkodzenia. W wielu przypadkach porażenie mózgu jest stanem zagrażającym życiu, jak zakłócenie wymaga bezwzględnie hospitalizacji, najlepiej na wyspecjalizowanym oddziale udarowym.
Spis treści
//
Epidemiologia
Ryzyko udaru mózgu rośnie społem z wiekiem. Udary mózgu występują głownie u osób starszych (typowy stulecie zachorowania dookoła 70 lat), niemniej jednak zdarzają się plus u dzieci.
W Polsce rejestruje się naokoło 60 000 nowych zachorowań na porażenie na rok, a zapadalność na tę chorobę określa na naokoło 175/100 000 mężczyzn i 125/100 000 kobiet. Porażenie mózgu jest trzecią co do częstości przyczyną śmierci i główną przyczyną trwałego kalectwa i braku samodzielności u osób dorosłych.
Czynniki ryzyka udaru
Czynniki ryzyka udaru niedokrwiennego wolno wziąć udział na modyfikowalne i niemodyfikowalne
Niemodyfikowalne:
- wiek – ryzykowny krok zwiększa się 2-krotnie co 10 lat, od 55. roku życia
- płeć męska
- etniczne (rasa afroamerykanka i żółta)
- predyspozycje rodzinne i genetyczne (porażenie w rodzinie w wywiadzie, genetycznie uwarunkowane zespoły predysponujące do stanów zakrzepowych, hiperhomocysteinemia)
Modyfikowalne:
- nadciśnienie tętnicze
- choroby serca (mruganie przedsionków)
- zaburzenia gospodarki lipidowej
- cukrzyca
- zakażenia
- choroby naczyń
- zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej
- dysplazja włóknisto-mięśniowa
- palenie papierosów
- nadużywanie alkoholu
- otyłość
- dna moczanowa
- zespół bezdechu sennego
- zaburzenia krzepnięcia, w tym polekowe, hiperfibrynogenemia
- przebyty porażenie ewentualnie chwilowy ofensywa niedokrwienny (TIA)
- niedoczynność tarczycy
- stosowanie amfetamin, kokainy
Porażenie krwotoczny
Polega na nagłym wylewie krwi z pękniętego naczynia, jaki niszczy utkanie mózgu.
Wylew podpajęczynówkowy
Zobacz więcej w osobnym artykule: wylew podpajęczynówkowy.
Krwotok podpajęczynówkowy stanowi przyczynę wokół 5% wszystkich udarów. Powstaje na ogół z racji pęknięcia tętniaka ewentualnie innych wad naczyniowych.
Stanowi ok. 10-15% wszystkich udarów. Krwawienie występuje na ogół w okolicy jąder szczegół i torebki wewnętrznej.
Przyczyny
Najczęstszą przyczyną jest nadciśnienie tętnicze. Do innych przyczyn należą tętniaki i malformacje naczyniowe, skazy krwotoczne, angiopatia skrobiawicza. Ryzykowny krok krwotoku śródmózgowego wzrasta również po zażyciu amfetaminy i kokainy.
Objawy
Pogorszenie stanu ogólnego następuje pilnie, często po dużym wysiłku ewentualnie stresie. Statystycznie występuje niesłychanie możny ból głowy, torsje i nudności. Typowo w ciągu parę minut dochodzi do utraty przytomności. Rozwija się stan rzeczy śpiączkowy. Przeciętnie występuje udar połowicze, osiadanie kącika ust po stronie porażonej (oznaka fajki), mogą następować objawy oponowe. Wylew móżdżku zwiększa ryzykowny krok wklinowania.
Małe udary krwotoczne, przebiegające z niewielkimi zaburzeniami świadomości, przypuszczalnie znamionować zależnie od umiejscowienia:
- płat kierowniczy – ból okolicy czołowej, niedowład kończyny górnej
- płat ciemieniowy – ból okolicy ciemieniowo-skroniowej, zaburzenia czucia
- płat skroniowy – bóle okolicy skroniowej, niedowidzenie kwadrantowe
- płat potyliczny – ból oka po stronie udaru, niedowidzenie połowicze
Porażenie niedokrwienny
Spowodowany gwałtownym zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu jak żniwo zwężenia czy też całkowitego zamknięcia światła naczyń tętniczych. Stanowi 85-90% wszystkich udarów.
Przyczyny
- zaburzenia rytmu serca (przede wszystkim mruganie przedsionków)
- zmiany miażdżycowe
- niedrożność tętnic zaopatrujących przywódca (zakrzep)
- wady zastawek
- ostry zawał serca
- zaburzenia krzepnięcia
- zmiany zapalne naczyń
Objawy
Nie wszystkie z poniżej wymienionych muszą wystąpić:
- niedowład ewentualnie paraliż połowy ciała, zwłaszcza okrutnie odczuwany w zakresie potencjał poruszania kończynami. Przypuszczalnie wypisać się pilnie w ciągu dnia, bądź również po wysiłku fizycznym, ewentualnie w nocy (podmiot chora budzi się obecnie z objawami udaru)
- osłabienie albo unieważnienie czucia po jednej stronie ciała
- zaburzenia w zakresie zdolności wykonywania precyzyjnych ruchów, nie wynikające z niedowładu – apraksja
- zaburzenia w zakresie zdolności mówienia albo rozumienia mowy – afazja, dyzartria
- zaburzenia w zakresie zdolności do pisania (agrafia) i czytania (aleksja)
- zaburzenia w zakresie zdolności do zapamiętywania nowych informacji – amnezja
- zaburzenia w zakresie zdolności do rozpoznawania i identyfikowania obiektów – agnozja
- zaburzenia w zakresie zdolności do liczenia – akalkulia
- zaburzenia w zakresie zdolności do przełykania
- zaburzenia w zakresie zdolności do widzenia w danym zakresie pola widzenia niedowidzenie
- może opuścić szeregi również napaść padaczkowy
- może wyjść majaczenie, mogą asystować urojenia i omamy
- mogą wyjść zaburzenia świadomości
Diagnostyka
W przypadku udaru mózgu badaniem rozstrzygającym jest tomografia komputerowa głowy bądź echo magnetyczny. Oba badania neuroobrazowe pozwalają z wysoką czułością wyłączyć inne aniżeli porażenie niedokrwienny przyczyny incydentów mózgowych – gałka śródczaszkowy i porażenie krwotoczny.
W krwotoku śródmózgowym wrażliwość CT wynosi plus minus 100%, w podpajęczynówkowym wokół 96% do 12 godzin, dookoła 80% po 12-48 godzinach. W udarze niedokrwiennym wrażliwość badań CT i MR jest podobna i wynosi (na rzecz CT) do 60% w pierwszej dobie i do 100% w pierwszym tygodniu.
W celu rokowania ewentualnego źródła materiału zatorowego, stosuje się USG (np. tętnic szyjnych), arteriografię i echokardiografię.
Leczenie
Pierwsza pomoc
Udar mózgu jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Nadzwyczaj zasadniczy w leczeniu jest okres upływający od wystąpienia objawów i postawienia rozpoznania do implementacja leczenia, tak więc osobę, u której podejrzewa się przemowa udaru mózgu wypada podczas gdy najszybciej przetransportować do szpitala. Powinno się wystrzegać się leczenia i transportu pacjenta z udarem do małych lokalnych ośrodków, które nie są w stanie dać możliwość właściwego wczesnego postępowania terapeutycznego. Dyskwalifikujące na rzecz ośrodka są: niedostatek urządzenia diagnostyki obrazowej (tomograf, echo), niedostatek oddziału chirurgii naczyniowej i chirurgii czaszki z całodobowym ostrym dyżurem, pozbawienie zespołu będącego w stanie posługiwać się terapia trombolityczne. Optymalną sytuacją jest, jak chory trafi na specjalistyczny oddział udarowy.
W przypadku podejrzenia udaru mózgu wypada przechować czynności życiowe i zestawić chorego w pozycji bezpiecznej, w celu zapobieżenia zapadaniu języka bądź zachłyśnięcia wymiocinami. Trzeba pędem zawołać karetkę pogotowia (reanimacyjną) i ochraniać tchnienie i krążenie.
Kuracja fazy ostrej
- monitorowanie czynności życiowych
- uzupełnianie niedoborów wodno-elektrolitowych
- monitorowanie ciśnienia tętniczego – u chorych z udarem mózgu trzeba stronić gwałtownego obniżania ciśnienia, ze względu na ryzykowny krok zmniejszenia przepływu mózgowego krwi; kuracja hipotensyjne wdraża się blisko wartościach ciśnienia:
- >220/120 blisko udarze niedokrwiennym (180/105 pod ręką planowanym leczeniu trombolitycznym)
- >180/105 pod ręką udarze krwotocznym
, a w każdym przypadku z towarzyszącym ostrym zespołem wieńcowym, ostrą niewydolnością nerek azali niewydolnością serca
- kontrola glikemii (w przypadku hiperglikemii ≥ 10 mmol/l insulinoterapia, w przypadku hipoglikemii wlew 10-20% roztworu glukozy)
- przy współistniejącej gorączce obniżanie temperatury ciała (ibuprofen, paracetamol)
- kontrola diurezy
- profilaktyka przeciwzakrzepowa
- leczenie przeciwdrgawkowe pod ręką występowaniu drgawek (benzodiazepiny dożylnie)
- leczenie przeciwobrzękowe w przypadku stwierdzenia objawów obrzęku mózgu (ekscytacja głowy, mannitol, krótko działające barbiturany, hiperwentylacja, lub strategia operacyjne)
Sposób swoiste
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.
Postępowanie lecznicze jest uzależnione od tego, azali mamy do czynienia z udarem krwotocznym, azali niedokrwiennym. Zależy również od czasu kto upłynął od pierwszych objawów (a częściowo i od stanu pacjenta i innych dolegliwości).
Rodzaj udaru
Leczenie
Udar krwotoczny
(10-15% przypadków)
Obecnie nie forsuje się rutynowego leczenia chirurgicznego (z trepanacją czaszki, opracowaniem chirurgicznym miejsca krwawienia i uszkodzonego naczynia, i oczyszczeniem tkanek z zalegającej krwi) w ciągu 4 dób od wystąpienia nadnamiotowego udaru krwotocznego.
Zabiegowi chirurgicznemu powinni być poddani pacjenci z wylewem do móżdżku, jeżeli siedlisko krwotoczne jest większe od 3 cm i występują ubytki neurologiczne, ewentualnie ciemiężenie pnia mózgu czy też hydrocefalia z powodu utrudnienia odpływu z komór mózgu.
Do rozważenia poddaje się ewakuację nadnamiotowych ognisk, chyba że znajdują się do 1 cm od powierzchni.
Pod następstw jakie niesie za sobą porażenie krwotoczny wydaje się, iż przyjęcie działań zmierzających do ograniczenia niepełnosprawności chorego, jest kluczowe. Prowadzone są próby z leczeniem neurochirurgicznym poprzedzonym podaniem do krwiaka leku trombolitycznego- rt-PA. |-
Udar niedokrwienny
(85-90% przypadków)
Od końca lat 90., na formuła leczenia ostrego zawału serca, wprowadzono do leczenia udaru niedokrwiennego mózgu leki trombolityczne. Są to leki aktywujące trombolizę, alias “rozpuszczanie” skrzepu będącego przyczyną niedokrwienia mózgu. Terapia trzeba przeprowadzić w trybie nagłym, doraźnym, najszybciej gdy to jest możliwe, w trakcie tzw. okna terapeutycznego, które na rzecz teraz stosowanego leku- rt-PA (rekombinowany tkankowy aktywator plazminogenu) podawanego dożylnie wynosi do 3 godzin od pierwszych objawów. W Polsce, od roku 2003, na podstawie wytycznych Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Chorób Sercowo-Naczyniowych POLKARD 2003-2005, prowadzone jest terapia trombolitycze w udarze niedokrwiennym w rozmyślnie przygotowanych do tego Oddziałach Udarowych. Terapia trombolityczne przypadkiem być przeprowadzone przed chwilą w przypadku braku przeciwwskazań, których wykaz obejmuje między innymi: wysokie ciśnienie tętnicze (powyżej 185 mm Hg skurczowe), stosowane w okresie przedtem zachorowaniem kuracja doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi ewentualnie heparyną, orzeźwiający zawał serca, chmurny stopień glikemii, małopłytkowość, i ważący dużo porażenie z nasycony niedowładem i zaburzeniami świadomości (stosowana jest specjalna nasilenie punktowa) i niemało innych. Niewłaściwe stosowanie leczenia trombolitycznego- abstrahując od czasowym oknem terapeutycznym czy też pod ręką współistnieniu przeciwwskazań do leczenia prawdopodobnie mieć przewagę do poważnych powikłań (wtórne ukrwotocznienie zawału). W tym momencie prowadzone są badania kliniczne w wyznaczonych ośrodkach ponad leczeniem dożylnym za pomocą rt-PA pośrodku 3 a do 4,5 godziny od udaru, a chociażby (obok podaniu do niedrożnej tętnicy domózgowej) do 6 godzin. Stosownie wcześnie pojęte terapia pozwala na całkowite inwersja skutków udaru, natomiast niezdrów przypuszczalnie ponowić się do pełnej aktywności bez żadnych defektów neurologicznych. Niepodjęcie leczenia trombolitycznego w należycie i wcześnie rozpoznanym udarze niedokrwiennym jest poważnym błędem w sztuce lekarskiej, skazującym pacjenta na ciężkie inwalidztwo.
W każdym etapie leczenia konieczne jest kompleksowe robota się chorym, jego obserwacja i redukcja na bieżąco wszystkich dysfunkcji. Większa część chorych po udarze ginie z powodu zapalenia płuc, posocznicy azali zaburzeń rytmu serca. Często pojawia się hipo ewentualnie hipertermia, występuje spłycenie oddechu i dymisja odruchów kaszlu, spotyka się zaburzenia elektrolityczne i metaboliczne. Przypadkiem pojawić się plus miejsce spuchnięte mózgu. Korekcja stanu chorego jest przeto kluczowe na rzecz utrzymania go w pobliżu życiu.
Rehabilitacja
Po przebytym udarze mózgu niezbędna jest następowa uniewinnienie mająca na celu restauracja utraconych funkcji. Rehabilitację powinno się uraczyć najszybciej kiedy to jest możliwe, po ustabilizowaniu stanu pacjenta. Przywrócenie czci jest długotrwała i nie nieustannie prowadzi do pełnego przywrócenia utraconych funkcji. Optymalną sytuacją jest komenderowanie jej w specjalistycznych ośrodkach rehabilitacyjnych, wprawdzie w polskich warunkach epoka oczekiwania na przyjęcie do takiego ośrodka (parę miesięcy) niweczy często wysiłki pacjenta i rehabilitantów. Powinna być również kontynuowana w warunkach domowych albo zakładu opiekuńczo-leczniczego.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Andrzej Szczeklik (red.) Choroby wewnętrzne. wolumin I, II Firma wydawnicza Sztuka lekarska Praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-031-0.
- ↑ 2,0 2,1 Podejście w ostrym udarze niedokrwiennym mózgu. Komunikat zespołu ekspertów Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Udaru Mózgu (2000)
- ↑ Poradnik Lekarza 5/2001. ISSN 1505-8409: Członkowska A. Pierwotna zapobieganie udaru mózgu
- ↑ Pamiętaj o sercu: Śpiewak M. Czynniki ryzyka udaru mózgu
- ↑ Prusiński A. Neurologia praktyczna. Firma wydawnicza Lekarskie PZWL, Gród nad Wisłą 2001, ISBN 83-200-2590-7
- ↑ eMedicine: Stroke, Hemorrhagic
- ↑ Choroby Serca i Naczyń – gazeta lekarzy praktyków wolumin 2 nr 4 – 2005. ISSN 1733-2346: Gaik W., Anioł W., Neuroobrazowanie wczesnego okresu udaru mózgu
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Guidelines for the Management of Spontaneous Intracerebral Hemorrhage in Adults - AHA 2007
- ↑ The Cochrane Collaboration: Surgery for primary supratentorial intracerebral haemorrhage (Review)
Linki zewnętrzne
- Udar mózgu - komplet naczyń stołowych internetowy przy patronatem Krajowego Konsultanta w dziedzinie neurologii prof. dr hab. med. Huberta Kwiecińskiego
- Udar Mózgu. Problemy Interdyscyplinarne ISSN 1505-6740
- Rola rodziny w rehabilitacji po udarze mózgu (zatrudnienie magisterska) PDF
- Medigo: Dieta po udarze mózgu; “Żyjmy dłużej” 1999/6
- Racjonalista.pl: Wojciech Jóźwiak “Porażenie mózgu”, 2006-08-15
- GW: Wojciech Moskal “Urwać się przedtem udarem, alias ocal swój dowódca”, 2008-07-29
Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!
Kategorie: Choroby układu krążenia • Choroby układu nerwowego • Sztuka lekarska ratunkowaUkryte kategorie: Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł • Okolica do weryfikacji